Tật nói lắp là hiện tượng chức năng ngôn ngữ rối loạn do nhiều nguyên nhân khác nhau gây ra, xảy ra phổ biến ở trẻ từ 2 đến 6 tuổi, trong đó tỷ lệ bé nam bị tật cao gấp 3 lần so với bé gái. Tuy không phải là bệnh nhưng tật nói lắp lại có thể phát sinh nhiều hệ lụy cho trẻ, đễ khiến trẻ rơi vào trạng thái mặc cảm, sợ hãi, trầm cảm, cáu gắt, giận dữ,… Chính vì thế, phụ huynh cần đưa trẻ đến gặp bác sĩ chuyên khoa sớm để có biện pháp điều trị kịp thời.

Tìm Hiểu Về Tật Nói Lắp

Nói lắp là hiện tượng rối loạn ngôn ngữ khi nói, xảy ra phổ biến ở trẻ từ 2 – 6 tuổi, người lớn cũng có thể bị nói lắp nhưng tỉ lệ không cao. Người mắc tật này mặc dù biết rõ bản thân muốn nói gì nhưng khi phát âm lại gặp phải tình trạng lặp lại các âm, cụm từ nhiều lần hay kéo dài một âm trước khi nói sang âm kế tiếp, bao gồm các dạng sau:

  • Lặp lại một âm tiết trong một âm nhiều lần. (Ví dụ: Tttt..t..t…t.tôi tên là Nguyễn Văn A).
  • Lặp lại một âm tiết nhiều lần. (Ví dụ: Tôi…tôi…tôi tên là Nguyễn Văn A).
  • Lặp lại một cụm từ hoặc một đoạn nhỏ nhiều lần. (Ví dụ: Tôi tên…tôi tên…tôi tên là Nguyễn Văn A).
  • Nói ngập ngừng, ngắt quãng, dừng bất thường. (Ví dụ: Tôi tên là……Nguyễn Văn A).

Những người bị tật nói lắp thường có cảm giác căng thẳng, lo lắng khi nói, có thể đi kèm theo một số hành động khác thường như môi run, nghiêng cổ, liếm môi, nháy mắt liên tục, dậm chân,… Tuy nhiên, hiện tượng trẻ túng lúng, ngập ngừng khi nói trong quá trình tập nói do không suy nghĩ kịp từ thích hợp không được xem là nói lắp.

Nói lắp
Nói lắp thường gặp ở những trẻ từ 2 – 6 tuổi, bé trai có tỷ lệ bị tật nói lắp cao hơn bé gái.

Nói lắp thường phát triển nhanh nếu người bị tật thường xuyên nói chuyện trước đám đông hoặc trò chuyện qua điện thoại. Tuy nhiên, một số việc khác như đọc sách, nói thầm, ca hát,… lại ít xảy ra tình trạng nói lắp, thậm chí còn cải thiện tạm thời khả năng nói và sử dụng ngôn ngữ.

Không chỉ có trẻ em mới bị nói lắp, hiện tượng này còn xuất hiện ở cả người lớn (chiếm tỉ lệ khá ít), gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến công việc, khả năng giao tiếp và quá trình hòa nhập vào cộng đồng.

 Bạn cần tư vấn từ Bác sĩ? – Vui lòng click ngay bên dưới:

Hotline (24/7): 0907506687

Tổng đài tư vấn: 19001049

Nguyên Nhân Gây Ra Hiện Tượng Nói Lắp

Nói lắp có thể xảy ra trên nhiều đối tượng khác nhau, thậm chí cả những người giao tiếp bình thường cũng có thể bị nói lắp khi rơi vào tình trạng căng thẳng, hồi hộp, lo lắng, stress,… Với mỗi người bị nói lắp thường có các biểu hiện khác nhau tùy thuộc vào hoàn cảnh giao tiếp, tuy nhiên chúng chỉ xảy ra chủ yếu do các nguyên nhân sau:

Môi trường sống và giao tiếp hàng ngày: Nếu sống trong môi trường có nhiều người nói lắp, đặc biệt cùng gia đình thì khả năng lây nhiễm hoặc di truyền rất cao. Đây là hiện tượng tiếp thu những ám thị không tốt khiến bản thân thay đổi theo, dần dần xuất hiện tình trạng nói lắp nếu không thay đổi kịp thời.

Suy giảm chức năng vùng ngôn ngữ Broca ở não bộ: Khi vùng ngôn ngữ Broca ở não con người bị tổn thương khiến lưu lượng máu lưu thông đến đây bị giảm hoặc tắt nghẽn tạm thời sẽ gây ra hiện tượng rối loạn ngôn ngữ, trong đó thường gặp nhất là tật nói lắp, có thể xảy ra ở cả người lớn lẫn trẻ em.

Nói lắp 1
Nói lắp do nhiều nguyên nhân khác nhau gây ra như: di truyền, môi trường sống, bệnh lý,…

Tổn thương hoặc gặp vấn đề về tâm lý: Sang chấn tâm lý do gặp cú sốc trong chuyện tình cảm, gia đình, công việc hoặc xảy ra những tổn thương tinh thần khi còn nhỏ (bị chê bai, cười nhạo, trầm cảm,…) là một trong những nguyên nhân gây nói lắp, để càng lâu sẽ càng khó khắc phục do đã trở thành thói quen.

Một số bệnh lý liên quan đến việc phát âm: Nghe kém, dị tật của cơ quan phát âm (hở hàm ếch, sứt môi, răng lệch lạc…), di chứng của bệnh viêm não, viêm màng não ở trẻ nhỏ,…

Tình trạng nói lắp ở trẻ nhỏ cũng có thể được cải thiện dần khi trẻ lớn lên (trong 5% trẻ bị nói lắp chỉ có khoảng 1% vẫn tiếp tục nói lắp khi lớn lên). Nói lắp chủ yếu liên quan đến tình trạng não bộ, rất ít trường hợp do gặp vấn đề các cơ quan phát âm (môi, lưỡi, miệng,…), do đó có thể trị liệu khắc phục hiệu quả nếu tìm hiểu kỹ nguyên nhân và có biện pháp luyện tập, trị liệu phù hợp.

Hậu Quả Của Tật Nói Lắp

Nói lắp tuy không phải là bệnh lý nhưng tật ngôn ngữ này vẫn có thể phát sinh nhiều hệ lụy phức tập cho cả người lớn lẫn trẻ nhỏ, ảnh hưởng lớn đến tâm lý, khả năng giao tiếp và chất lượng cuộc sống:

Với trẻ nhỏ khi bị nói lắp sẽ gây hạn chế giao tiếp với mọi người xung quanh, bé không diễn đạt suôn sẻ được ý kiến, mặc cảm tự ti, xấu hổ khi bị bạn bè trêu chọc sẽ gây ảnh hưởng đến tâm lý trẻ, khiến việc học hành sa sút, dễ rơi vào tình trạng trầm cảm, tự kỷ.

Theo nghiên cứu của các nhà khoa học, trên võ não bộ của người nói lắp thường có những đoạn tách rời, gây khó khăn trong việc tiếp nhận và phân tích ngôn ngữ, do đó phần lớn trẻ nói lắp có sức học kém.

Nói lắp 2
Nói lắp gây ảnh hưởng đến quá trình giao tiếp và hòa nhập cộng đồng, ảnh hưởng đến công việc,…

Nói lắp ở trẻ nếu kéo dài hơn 6 tháng sẽ trở thành thói quen xấu rất khó chữa trị, trẻ có xu hướng tìm kiếm những phương pháp khắc phục không đúng (nói chậm lại, dùng từ đồng nghĩa, dùng sai từ, hạn chế giao tiếp, dùng từ chung chung không rõ ý như “cái đó”, “vật ấy”, né tránh xã hội,…)

Với người lớn, tật nói lắp sẽ cản trở quá trình phát triển sự nghiệp, khả năng giao tiếp hạn chế nên mất đi nhiều cơ hội trong công việc, gây căng thẳng, stress, dần cô lập với xã hội,…

 Bạn cần tư vấn từ Bác sĩ? – Vui lòng click ngay bên dưới:

Hotline (24/7): 0907506687

Tổng đài tư vấn: 19001049

Nói Lắp Điều Trị Như Thế Nào?

Theo nghiên cứu của một số nhà khoa học cho thấy, tật nói lắp ở trẻ em có thể tự khỏi sau một thời gian luyện nói tích cực mà không cần phải can thiệp điều trị với bác sĩ. Tuy nhiên, trong một số trường hợp tật nói lắp kéo dài không cải thiện, mức độ ngày càng nghiêm trọng thì cần được thăm khám và chữa trị kịp thời.

Phòng khám cơ xương khớp PCC hiện đang thực hiện điều trị các chứng rối loạn ngôn ngữ ở cả người lớn lẫn trẻ em bằng phương pháp âm ngữ trị liệu không dùng thuốc, không phẫu thuật xâm lấn. Các bác sĩ âm ngữ trị liệu tại đây sẽ kiểm tra, lượng giá giọng nói để chẩn đoán và có biện pháp chữa trị phù hợp. Cách lượng giá giọng nói:

  • Độ tuổi: Nếu trẻ nói lắp sau 5 tuổi hoặc xuất hiện tình trạng nói lắp sau năm 3 tuổi và có biểu hiện kéo dài hơn 6 tháng thì cần can thiệp điều trị sớm.
  • Giới tính: Các bé trai có tỉ lệ nói lắp cao gấp 3 lần so với bé gái và khoản thời gian kéo dài cũng lâu hơn.
  • Tiền sử gia đình: Nói lắp có tính di truyền, do đó nếu người thân trong gia đình mắc tật nói lắp, trẻ sẽ có nguy cơ bị nói lắp cao thông qua ảnh hưởng từ hệ gen và môi trường giao tiếp hàng ngày.
  • Mức độ nặng nhẹ: Với những trẻ nói lắp nghiêm trọng cần có biện pháp can thiệp sớm.
  • Nguyên nhân gây nói lắp: Nếu biết được nguồn gốc phát sinh tật nói lắp, bác sĩ có thể dựa vào đó để đưa ra liệu trình điều trị phù hợp và hiệu quả nhất.
Nói lắp 3
Bác sĩ sẽ tiến hành lượng giá giọng nói để chẩn đoán xem khi nào cần can thiệp điều trị.

Sau khi lượng giá giọng nói, bác sĩ sẽ chỉ định có nên điều trị hay không, nếu cần thiết can thiệp trị liệu, bác sĩ có thể áp dụng một số bài tập âm ngữ trị liệu như: bài tập chức năng dây thanh và rung dây thanh, bài tập đóng thanh môn và khởi đầu dễ dàng, massage thanh quản, bài tập Twang, bài tập ngáp, bài tập âm vang về phía trước,…. Tùy thuộc vào tình trạng ở mỗi người mà bác sĩ sẽ áp dụng phương pháp phù hợp.

Bên cạnh việc áp dụng những phương pháp luyện tập giọng nói tại PCC, người bệnh có thể tự tập luyện tại nhà theo hướng dẫn của bác sĩ, đồng thời thay đổi các thói quen xấu để khả năng ngôn ngữ mau chóng phục hồi.

Một Số Lưu Ý Đối Với Phụ Huynh

Ngoài việc điều trị bằng các phương pháp phù hợp, tình trạng nói lắp ở trẻ có thể dần cải thiện và khỏi hẳn trước khi trẻ trưởng thành nếu phụ huynh lưu ý đến một số vấn đề sau:

  • Không hối thúc trẻ nói nhanh, nên để trẻ nói chậm để tạo tâm lý thoải mái và trẻ có thời gian tư duy tốt hơn.
  • Không nói thay trẻ, nên kiên nhẫn chờ trẻ nói hết câu và sau đó khen ngợi để trẻ thích thú giao tiếp hơn.
  • Không chê bai hay cười nhạo khi trẻ nói lắp, nói sai, thay vào đó nên từ tốn chỉ bảo để trẻ sửa dần.
  • Nên chú ý nghe trẻ nói hay hỏi, sau đó trả lời để trẻ cảm nhận được niềm vui từ việc giao tiếp.
  • Không nên tạo áp lực hay yêu cầu trẻ phải nói nhanh, nói rõ.
  • Luôn động viên, giải thích rõ để trẻ không cảm thấy tự ti, mặc cảm vì tật nói lắp.
  • Trẻ có tính bắt chước, vì thế gia đình nên chú ý đến cách phát âm khi nói chuyện với trẻ.
  • Nên hạn chế để trẻ tiếp xúc gần gũi với những người nói lắp hay có bất thường về ngôn ngữ.
  • Nếu tình trạng nói lắp ở trẻ kéo dài hơn 6 tháng không cải thiện, phụ huynh nên đưa trẻ đến gặp bác sĩ chuyên khoa để thăm khám và có biện pháp can thiệp kịp thời.
Nói lắp 4
Ngoài việc điều trị, phụ huynh cũng cần lưu ý nhiều vấn đề khác nhau.

Bạn cần tư vấn từ Bác sĩ? – Vui lòng click ngay bên dưới:

Hotline (24/7): 0907506687

Tổng đài tư vấn: 19001049

Nói lắp tuy không phải bệnh lý nhưng lại là tật ngôn ngữ xảy ra rất phổ biến, có thể gây nhiều ảnh hưởng nghiêm trọng đến tâm lý, chất lượng cuộc sống ở cả trẻ nhỏ lẫn người lớn nếu không có biện pháp can thiệp kịp thời.

Comments

comments

Bài viết liên quan