Nói ngọng là bệnh lý ngôn ngữ thường gặp ở trẻ em, nếu không được điều trị ngay từ nhỏ, khi lớn lên rất khó sửa chữa, ảnh hưởng nhiều đến khả năng giao tiếp của trẻ. Vậy ngọng là gì? Cách nhận biết ra sao? Và điều trị như thế nào?

Nói ngọng là gì?

Nói ngọng là khi tạo các âm thanh lời nói không rõ ràng, không tròn vành rõ tiếng khiến những người xung quanh khó hiểu. Nói ngọng có thể gặp ở bất kỳ độ tuổi nào, nhưng hay gặp nhất ở tuổi trước học đường và ở bậc tiểu học.

Nói ngọng là bệnh lý ngôn ngữ thường gặp ở trẻ nhỏ.

Mỗi từ tiếng Việt của chúng ta là một âm tiết. Mỗi âm tiết thường gồm có phụ âm đầu, nguyên âm thanh điệu và phụ âm cuối âm tiết. Nói ngọng là tạo các thành phần của âm tiết bị sai lệch thành một âm khác, bị mất hoặc nói không rõ âm.

Nói ngọng có thể gồm: ngọng phụ âm đầu, ngọng nguyên âm, hay phụ âm cuối và thanh điệu. Người nói ngọng có thể nói được rất nhiều từ, nói nhanh nhưng không rõ ràng.

Ví dụ : “gạch” ngọng thành : “ạch” (Mất phụ âm đầu)

           “gạch” ngọng thành “ặt” (Mất phụ âm đầu, sai phụ âm cuối)

Ví dụ: : “Chuỗi” nói thành : “Chuối” (Ngọng thanh điệu) “Chúi” (Ngọng nguyên âm)

Dấu hiệu phát hiện trẻ bị ngọng

  • Cử động môi, miệng, lưỡi, hàm dưới… khó khăn và chậm
  • Có thể nói chậm, nói khó và không rõ ràng
  • Các lỗi phát âm
  • Hơi thở ngắn, không đều

Cách kiểm tra trẻ nói ngọng

 Kiểm tra cấu trúc, hình dạng, cử động của môi, lưỡi, hàm dưới: để trẻ há – ngậm miệng, thè lưỡi ra xa, lên trên, xuống dưới và sang hai bên. Xem cử động của lưỡi và miệng có bình thường không? Có khe hở vòm miệng hoặc phanh dưới lưỡi bị ngắn không? Kiểm tra cấu trúc, hình dạng, cử động của môi, lưỡi, hàm dưới: để trẻ há – ngậm miệng, thè lưỡi ra xa, lên trên, xuống dưới và sang hai bên. Xem cử động của lưỡi và miệng có bình thường không? Có khe hở vòm miệng hoặc phanh dưới lưỡi bị ngắn không?

 Xem trẻ thổi ra, và có nói âm “xì”kéo dài… được không. (Bình thường trẻ “xì” được trên 20 giây). Nếu “xì” ngắn thường do khe hở vòm miệng, do hơi thở ra ngắn (ở trẻ bại não), hoặc do liệt dây thanh một hoặc hai bên.

 Yêu cầu trẻ nhắc lại một số từ đơn sau và ghi lại các lỗi phát âm của trẻ.

Nguyên nhân nói ngọng và hướng điều trị

Nguyên nhânĐiều trị
Do thói quenSửa phát âm sớm trong giai đoạn học nói (trước 6 tuổi)
Tiếng địa phươngNhững người lớn xung quanh trẻ cần sửa phát âm
Do dị tật ở môi, vòm miệngPhẫu thuật vá môi, vòm miệng
Do phanh lưỡi ngắnPhẫu thuật cắt phanh lưỡi
Cử động miệng kém ở trẻ bại não/
Bệnh lý thần kinh
Sửa phát âm sớm cùng với các kỹ thuật phục hồi chức năng khác
Nghe kém do dị tật bẩm sinh ở taiPhẫu thuật nếu cần, Đeo máy trợ thính
Nghe kém do viêm tai giữa mãn tính, viêm tai xương chũmPhòng và điều trị bệnh kịp thời

Dạy trẻ nói ngọng

  • Can thiệp phục hồi chức năng / luyện phát âm: Dạy trẻ cử động miệng – lưỡi và cơ quan phát âm, dạy trẻ tạo âm.
  • Can thiệp giáo dục: Trẻ cần được hỗ trợ tại lớp và tại môi trường gia đình. Mọi người thân, giáo viên, các bạn cùng lớp cần nói chậm hơn với trẻ. Hãy để trẻ có thêm thời gian để nói. Môn tập đọc ở lớp khiến trẻ lúng túng nhiều nhất. Trả lời miệng trên lớp cũng là trở ngại với trẻ, nhất là khi các bạn cùng lớp trêu cười. Giáo viên cần biết điều này để hỗ trợ trẻ. Hãy để thêm thời gian ngoài giờ học giúp trẻ sửa phát âm.

Một số câu hỏi thường gặp

  • Trẻ có nói được như bình thường không?

Nhiều trẻ có thể nói được bình thường. Có một số trẻ bị bại não nặng, cử động miệng khó khăn, hoặc bị khe hở vòm miệng rộng (khe hở một bên hoặc hai bên) hoặc được phẫu thuật muộn thì khó nói được bình thường. Nhưng việc tập luyện sẽ cải thiện được nhiều.

  • Trẻ nói ngọng có cần phẫu thuật không?

Một số dị tật bẩm sinh của cơ quan phát âm, hoặc viêm tai giữa mãn tính cần gửi đi phẫu thuật. Chỉ có như vậy, trẻ mới nói được tốt.

  • Bệnh nói ngọng liệu có di truyền không?

Không bị di truyền nhưng nếu trong gia đình có người nói ngọng trẻ sẽ học nói ngọng theo. Mọi người trong gia đình cần cùng sửa tật nói ngọng.

Comments

comments

TUẦN LỄ KHAI TRƯƠNG PHÒNG KHÁM PCC

MIỄN PHÍ THĂM KHÁM VÀ TẶNG ĐẾN 5 BUỔI ĐIỀU TRỊ

Hotline: 0907506687