Nói ngọng là tình trạng phát âm tạo ra các âm thanh không rõ ràng khiến người xung quanh khó nghe, khó hiểu, gây ảnh hưởng đến việc giao tiếp. Tình trạng nói ngọng xảy ra chủ yếu ở trẻ em, phần lớn sẽ cải thiện theo thời gian, tuy nhiên nhiều trường hợp vẫn không thay đổi đến khi trẻ lớn lên. Vậy đâu là nguyên nhân khiến trẻ nói ngọng? Cách nhận biết ra sao? Và làm thế nào để khắc phục hiệu quả?

Nói Ngọng Là Tình Trạng Như Thế Nào?

Nói ngọng (nhiều nơi gọi là phát âm sai, phát âm lệch chuẩn, phát âm lỗi) là tình trạng phát âm không rõ ràng, không rành mạch từng chữ khiến những người xung quanh không hiểu đang nói gì hoặc khá khó khăn khi hiểu. Nói ngọng có thể gặp ở bất kì lứa tuổi nào, phổ biến nhất là trẻ em khi chuẩn bị đến trường.

Hầu hết các bé bước vào giai đoạn tập nói đều gặp tình trạng nói ngọng, đây là việc hết sức bình thường bởi vấn đề này sẽ dần được cải thiện theo thời gian khi cấu trúc môi, lưỡi, răng, lưỡi gà,… ở trẻ phát triển hoàn thiện hơn. Tuy nhiên, nếu việc phát âm sai vẫn không thay đổi khi trẻ sắp đến giai đoạn mầm non, phụ huynh cần hết sức lưu ý, bởi trẻ đang có biểu hiện rối loạn ngôn ngữ hoặc mắc bệnh lý nào đó khiến việc phát âm bị ảnh hưởng.

Nói ngọng
Nói ngọng là tình trạng phát âm không rõ ràng, không rành mạch khiến những người xung quanh không hiểu.

Mỗi từ trong tiếng Việt (âm tiết) có cấu tạo gồm: âm đầu, âm đệm, âm chính, âm cuối và thanh điệu. Trong đó âm chính và thanh điệu là thành phần bắt buộc phải có, những phần khác có thể có hoặc không. Nếu một phần của âm tiết khi phát âm bị sai lệch thành âm khác, mất hoặc nói không rõ thì đây chính là biểu hiện của nói ngọng.

Người nói ngọng có thể nói được rất nhiều từ, nói nhanh không ngập ngừng nhưng âm thanh phát ra lại không rõ ràng, gây khó khăn trong việc tiếp nhận ngôn ngữ ở người nghe. Ví dụ: “chuỗi” nói thành “chuối” (ngọng thanh điệu) hoặc “chũi” (ngọng nguyên âm), “gạch” phát âm thành “ạch” (mất âm đầu),…

Theo một số nghiên cứu, nói ngọng thường được chia thành 2 dạng cơ bản là ngọng thực thể và ngọng cơ năng. Trong đó, ngọng thực thể xảy ra do những biến đổi trong bộ máy phát âm hoặc hệ thần kinh trung ương, ngọng cơ năng lại liên quan đến việc rối loạn trong quá trình phát triển ngôn ngữ mà không có tổn thương nào khác.

Hotline (24/7): 0907506687

Tổng đài tư vấn: 19001049

Dấu Hiệu Nhận Biết Tình Trạng Nói Ngọng

Nói ngọng chủ yếu xảy ra ở trẻ em trong giai đoạn mầm non hoặc bước vào tiểu học, thế nhưng vẫn có nhiều trường hợp người trưởng thành gặp phải tình trạng này do lúc nhỏ mắc khiếm khuyết nhưng không can thiệp điều trị hoặc phương pháp áp dụng không phù hợp. Có thể nhận biết người nói ngọng thông qua các dấu hiệu sau:

  • Âm thanh phát ra khi nói chuyện không rõ ràng, các âm tiết có thể bị mất âm, sai lệch âm.
  • Nói nhanh nhưng âm ngữ phát ra khó nghe, khó hiểu.
  • Một số trường hợp có biểu hiện nói chậm, nói khó, nói từng chữ không rõ âm.
  • Cách cử động môi, lưỡi, hàm dưới,… khó khăn, chậm hoặc không đúng cách.
  • Hơi thở ngắn, nhịp thở không đều khi cố gắng phát âm.
Nói ngọng 1
Nói ngọng xảy ra chủ yếu ở trẻ em trong độ tuổi mầm non hoặc tiểu học.

Nguyên Nhân Gây Ra Tình Trạng Nói Ngọng

Có rất nhiều nguyên nhân khiến trẻ nói ngọng từ nhỏ và không thể cải thiện khi dần lớn lên, trong đó chủ yếu liên quan đến lối sống sinh hoạt, dị tật bẩm sinh hay thậm chí ở chính các bật phụ huynh:

Do thói quen: Nếu trẻ có dấu hiệu nói ngọng ngay từ giai đoạn tập nói, phụ huynh lại không chỉnh sửa đúng phát âm (trước 6 tuổi), lâu dần trẻ sẽ hình thành thói quen cho đến lúc trưởng thành.

Trẻ nhút nhát, tự ti: Khi trẻ nói sai, nếu bị cười chê trẻ sẽ có xu hướng trở nên rụt rè hơn, không dám nói hoặc cố gắng phát âm, việc này càng khiến trẻ dễ bị nói ngọng.

Ngậm núm vú giả: Việc cho trẻ ngậm núm vú giả khi còn bé sẽ khiến lưỡi của trẻ thè ra ngoài nhiều hơn bình thường, đặc biệt khi nói chuyện trẻ cũng có xu hướng thè lưỡi khiến âm thanh bị lệch chuẩn.

Rối loạn hành vi: Khi phụ huynh cho trẻ chơi game hoặc xem tivi quá nhiều, trẻ có xu hướng tiếp thu ngôn ngữ qua quá trình nhìn – nói (thông thường là nghe – nói) khiến cung thính giác không được kích thích dẫn đến tình trạng rối loạn ngôn ngữ khi nói, kèm theo các triệu chứng cáu giận, hay la hét, tăng động.

Nói ngọng 2
Xem tivi, chơi game hay sử dụng điện thoại quá nhiều là một trong những nguyên nhân gây nói ngọng ở trẻ.

Bắt chước: Khi trẻ đang tập nói hoặc đến các lớp học (mầm non, mẫu giáo) nếu có người mắc chứng nói ngọng, nói giọng địa phương (trong gia đình, bạn bè, thầy cô,…) trẻ có thể bắt chước theo.

Trẻ bị dị tật môi: Một số trẻ khi sinh ra đã gặp khiếm khuyết ở môi, răng, vòm miệng (hở hàm ếch, răng mọc lệch lạc, sứt môi, khớp cắn ngược, dính thắng lưỡi,…) có thể ảnh hưởng đến việc phát âm và gây nói ngọng.

Trẻ bị khiếm khuyết: Không phải đứa trẻ nào sinh ra cũng may mắn được phát triển bình thường, một số trường hợp trẻ bị bại não, có dấu hiệu thần kinh, giảm thính lực do dị tật ở tai,… có khả năng nói ngọng cao.

Trẻ nghe kém: Việc trẻ có dấu hiệu nghe kém do bẩm sinh, mắc bệnh viêm tai giữa mãn tính hoặc viêm tai xương chũm khiến trẻ tiếp thu âm thanh không rõ ràng, gây nói ngọng ở trẻ.

Bệnh đường hô hấp: Nếu trẻ mắc một số bệnh lý có liên quan đến hệ hô hấp khiến trẻ thường xuyên thở bằng miệng, lâu ngày việc phát âm của trẻ cũng sẽ bị ảnh hưởng, gây nên hiện tượng nói ngọng.

Ngoài ra, tình trạng nói ngọng cũng có thể xảy ra ở người lớn do một số nguyên nhân như mắc bệnh Parkinson, bị tai biến mạch máu não, u não, chấn thương sọ não gây tổn thương vùng ngôn ngữ trên não bộ,…

Hotline (24/7): 0907506687

Tổng đài tư vấn: 19001049

Cách Kiểm Tra Và Điều Trị Nói Ngọng Cho Trẻ Tại PCC

Việc nói ngọng ở trẻ cần có biện pháp thăm khám và điều trị kịp thời để tránh ảnh hưởng đến quá trình giao tiếp và sự phát triển toàn diện của trẻ khi lớn lên. Hiện nay, Phòng khám cơ xương khớp PCC đang thực hiện điều trị nói ngọng do rối loạn ngôn ngữ ở trẻ rất hiệu quả với phương pháp âm ngữ trị liệu.

Trước khi tiến hành điều trị, các bác sĩ âm ngữ trị liệu sẽ kiểm tra tình trạng trẻ nói ngọng thông qua việc xem xét cấu trúc, cử động của môi, lưỡi, hàm dưới bằng cách yêu cầu trẻ há miệng, thè lưỡi, thổi ra hoặc cho trẻ nói, nhắc lại một số từ,… để xác định tình trạng cụ thể và đưa ra giải pháp điều trị thích hợp:

Luyện phát âm cho trẻ: Việc can thiệp phục hồi chức năng ngôn ngữ hay luyện phát âm cho trẻ sẽ giúp trẻ dần cải thiện khả năng nói, nói đúng, nói rõ và tròn chữ hơn. Đây là quá trình trị liệu cần thời gian lâu dài với sự phối hợp của cả bác sĩ lẫn phụ huynh.

Thực hiện âm ngữ trị liệu: Bác sĩ có thể tiến hành trị liệu về mặt âm ngữ nhằm giúp trẻ khắc phục tình trạng rối loạn ngôn ngữ như: kiêng nhẫn nghe bé nói chuyện, kể chuyện hoặc đọc sách cho bé nghe, từ tốn chỉnh sửa từ sai, chỉ bé cách hít thở đúng, cách ăn uống đúng, cách cử động môi, hàm lưỡi khi nói chuyện, dạy trẻ nói các âm khó và tư duy thông qua hình vẽ, tranh ảnh,…

Nói ngọng 3
Khi trẻ có dấu hiệu nói ngọng, cần đưa đến gặp bác sĩ để được thăm khám và can thiệp trị liệu kịp thời.

Can thiệp giáo dục: Song song với việc điều trị âm ngữ trị liệu, phụ huynh cũng cần chọn cho trẻ môi trường giáo dục tốt (tại nhà, trường học), giúp trẻ dần thay đổi cách phát âm sai, tạo điều kiện để trẻ có thể phát triển tư duy cũng như thoải mái khi giao tiếp với xã hội.

Với trường hợp người lớn nói ngọng, các bác sĩ sẽ tùy thuộc vào nguyên nhân gây bệnh và mức độ tổn thương của các bộ phận liên quan mà bác sĩ sẽ có hướng điều trị phù hợp, có thể tập phát âm phục hồi dần hoặc áp dụng một số biện pháp âm ngữ trị liệu hiệu quả khác.

Những Việc Cần Làm Khi Trẻ Nói Ngọng

Với trường hợp trẻ nói ngọng do dị tật bẩm sinh (sứt môi, hở hàm ếch, giảm thính lực, phanh lưỡi ngắn,…), mắc một số bệnh lý hô hấp, môi, vòm miệng,… cần có sự can thiệp của phẫu thuật hoặc các phương pháp điều trị phù hợp. Tình trạng nói ngọng do rối loạn ngôn ngữ nhưng không có tổn thương có thể thực hiện âm ngữ trị liệu tại PCC. Bên cạnh đó, phụ huynh cũng có thể giúp trẻ cải thiện khả năng phát âm dựa vào một số việc cần làm sau:

  • Hạn chế để trẻ tiếp xúc với người nói ngọng hoặc nói giọng địa phương, phát âm vùng miền.
  • Giúp trẻ bỏ các thói quen xấu như mút ngón tay, ngậm tay, thè lưỡi, há miệng,…
  • Không chê trách hay la mắng khi trẻ nói sai, cần từ tốn sửa từng âm cho trẻ.
  • Tránh hỏi dồn dập hay thúc giục trẻ nói khiến trẻ lúng túng, nên hỏi từng câu để trẻ có thể thoải mái trả lời.
  • Sửa tình trạng nói ngọng ở những thành viên trong gia đình, khi nói chuyện với trẻ cần nói chuẩn.
  • Khuyến khích trẻ giao tiếp nhiều hơn bằng việc đưa đến công viên, các khu vui chơi cho trẻ nhỏ.
  • Thường xuyên đọc sách hoặc kể chuyện cho trẻ nghe, hạn chế cho trẻ chơi game, xem tivi hoặc dùng điện thoại quá nhiều.
Nói ngọng 4
Đọc truyện, cho trẻ xem tranh ảnh hay dạy trẻ phát âm là những việc phụ huynh có thể thực hiện ngay tại nhà.

Hotline (24/7): 0907506687

Tổng đài tư vấn: 19001049

Nói ngọng ở trẻ em cần có biện pháp khắc phục từ sớm để tránh tạo thành thói quen khó sửa khi lớn lên, gây ảnh hưởng đến khả năng giao tiếp và sự phát diện của trẻ. Khi trẻ có dấu hiệu nói ngọng, phụ huynh nên đưa trẻ đến ngay PCC để được thăm khám và điều trị với phương pháp âm ngữ trị liệu hiệu quả.

Comments

comments

Bài viết liên quan